W Polsce za park narodowy uznawany jest chroniony obszar o szczególnie wysokich wartościach przyrodniczych, cennych również z punktu widzenia kultury, nauki i wychowania. Ochronie prawnej podlega wówczas całość przyrody (ożywionej, jak i nieożywionej) oraz typowe dla danego terytorium cechy krajobrazu. Powierzchnia parku narodowego nie może być mniejsza niż 1000 hektarów. Parki są też zazwyczaj otoczone pasmem tzw. "Otuliny", która przeciwdziała szkodliwemu oddziaływaniu czynników zewnętrznych na przyrodę parku.

W Polsce istnieją obecnie 22 parki narodowe. Najstarszym jest park białowieski, który jest chroniony od 1932 r., chociaż park narodowy został na tych terenach powołany dopiero 16 lat później. Najmłodszymi natomiast są parki : Narwiański oraz Borów Tucholskich, powołane w 1996 roku.

Lp.

Park narodowy

Powierzchnia (ha)

Teren chroniony od roku

Powołany w roku

1

Babiogórski

3392

1933

1955

2

Białowieski

10502

1932

1948

3

Biebrzański

59223

-

1993

4

Bieszczadzki

27834

-

1973

5

Borów Tucholskich

4709

-

1996

6

Drawieński

11019

-

1990

7

Gorczański

7019

-

1981

8

Gór Stołowych

6280

-

1993

9

Kampinoski

36533

-

1959

10

Karkonoski

5579

-

1959

11

Magurski

19962

-

1994

12

Narwiański

7350

-

1996

13

Ojcowski

1592

-

1956

14

Pieniński

2346

1932

1955

15

Poleski

9648

-

1990

16

Roztoczański

7811

-

1974

17

Słowiński

18247

-

1967

18

Świętokrzyski

7626

-

1950

19

Tatrzański

21164

-

1955

20

Wielkopolski

7620

1933

1957

21

Wigierski

14840

-

1989

22

Woliński

10937

-

1960

Łącznie polskie parki narodowe obejmują ponad 301 tysięcy hektarów, co odpowiada prawie 1 % powierzchni kraju.

Strony o polskich parkach narodowych:

• Polish National Parks

Parki na Słowacji:

• TANAP - Tatransky Narodny Park - Słowacja
• NAPANT - Narodny Park Nizke Tatry
• Słowacki Raj
• Mała Fatra

Dyrekcja Parku : 34-223 Zawoja 321
Tel. (0-33) 87-75-110
Strona domowa BPN

Początki działań na rzecz ochrony przyrody masywu Babiej Góry sięgają połowy XIX wieku, kiedy to góra zaczęła być odwiedzana powszechnie przez badaczy, a później również turystów. Pierwszym orędownikiem ochrony okolic Diablaka był Kazimierz Sosnowski, obecnie patron schroniska na pobliskiej Hali Krupowej. Głównym jednak inicjatorem utworzenia parku był kierownik polskiego schroniska na Markowych Szczawinach - Władysław Miodowicz. Park utworzono ostatecznie w 1955 roku.

Park obejmuje północną oraz (w niewielkim stopniu) także południową część masywu Babiej Góry, od Przełęczy Jałowieckiej do Przełęczy Krowiarki. Wśród licznych gatunków flory i fauny występujących na stokach Babiej, na szczególną uwagę zasługują : niedźwiedzie brunatne, wilki, rysie, żbiki, jelenie, salamandry plamiste, widłak alpejski, lilia złotogłów i dziewięćsił bezłodygowy.

Na terenie Parku funkcjonuje jedno schronisko górskie (na Markowych Szczawinach) posiadające 58 miejsc. Oprócz tego nocować można w licznych ośrodkach w Zawoi oraz w schroniskach studenckich w Lachowicach oraz na Lasku.

W schronisku na Szczawinach warto odwiedzić prowadzony przez PTTK Terenowy Ośrodek Kultury Turystyki Górskiej, prezentujący historię turystyki i zagospodarowania terenu Babiej Góry. Należy też obejrzeć Orawski Park Etnograficzny, znajdujący się w położonej na południowy wschód od parku Zubrzycy Górnej.

Babiogórski Park Narodowy można też odwiedzić bawiąc na Słowacji - piesze przejścia graniczne znajdują się na szczycie Babiej Góry, a także (już poza granicami BgPN-u) w Przywarówce, Głuchaczkach oraz na Przełęczy Jałowieckiej.

Dyrekcja Parku : Park Pałacowy 5, 17-230 Białowieża
(0-835) 12-306
Strona domowa BPN

Najstarszy polski Park Narodowy, istniejący już od ponad półwiecza; poza tym jeden z najstarszych w Europie. Park o powierzchni 10 i pół tysiąca hektarów obejmuje część Puszczy Białowieskiej, będącej największym naturalnym borem w Europie, zachowanym w stanie nienaruszonym. Park jest porośnięty lasami dębowo-lipowymi, w których spotkać można ocalenego od zagłady "europejskiego bizona" -żubra. Oprócz tego spotyka tu się jelenie, dziki, wilki i koniki polskie. Od 1977 BłPN znajduje się na liście rezerwatów biosfery UNESCO, a od 1992 roku - także na liście Światowego dziedzictwa Ludzkości.

Dyrekcja Parku : 19-252 Osowiec 31
(0-8516) 22-69 w. 313

Największy park narodowy w Polsce, obejmujący prawie 600 km². Utworzony w 1993 na podstawie projektu prof. Adama Pałczyńskiego z końca lat 70. Obejmuje znaczną część Kotliny Biebrzańskiej, rozpościerającej się na długości ponad 100 km i szerokości od 10 do 40 km. Znaczną część parku obejmuje największy w Polsce oraz w Europie kompleks torfowisk i bagien.

Dyrekcja Parku : Pszczeliny 50, 38-714 Ustrzyki Górne
<0-13) 46-10-650

Istniejący od 1973 roku park miał początkowo powierzchnię niespełna 6 tysięcy hektarów. W latach późniejszych przyłączono do niego m.in masywy Połoniny Wetlińskiej, rejon Moczarnego, Wołosatego oraz bieszczadzki "worek", tak, iże obecna powierzchnia parku jest pięciokrotnie większa od pierwotnej i wynosi prawie 28 tysięcy hektarów.

Park, graniczący z podobnymi obszarami chronionymi na Ukrainie i Słowacji (i tworzący wespół z nimi Rezerwat Biosfery "Krapaty Wschodnie"), reprezentuje przyrodę Karpat Wschodnich i obejmuje najwyższe wierzchołki zachodniej części Bieszczadów : Tarnicę, Krzemień, Halicz oraz Wielką i Małą Rawkę. Osobliwością Bieszczadów są pozbawione lasow grzbiety, porośnięte trawami (połoniny) lub też pokryte polami bloków skalnych (gołoborza).. Mimo to, aż 84 % powierzchnbi parku zajmują lasy, w których najczęstszym drzewem jest buczyna karpacka, z domieszkami jodły, klonu i jawora.

Flora parku należy do najbogatszych w Karpatach - występuje to ponad 1700 gatunków roślin, z czego 4 endemity. Równie interesująca jest fauna - na tych obszarach mieszka większość polskich wilków, mniedźwiedzi, rysiów i żbików, a także przeniesionych tu w latach 70. z Białowieży żubrów. Spotyka się tu też niemal wszystkie karpackie ptaki drapieżne : orły przednie, kruki, wiele gatunków sów, a nawet (przylatującego tu znad stepów Ukrainy) orła cesarskiego.

W granicach parku znajduje się też wiele pamiątek historycznych, szczególnie pobojkowskich. Są to ruiny cmentarzy i cerkiewek, ale spotyka się też pozostałości dworów, czy też imponujące resztki dawnej kolejki leśnej z Ustrzyk Górnych do Sianek.

Turysta przybywający ww Bieszczady znajdzie tu kilka (niemal z każdym rokiem więcej) schronisk, kempingów, zajazdów. Rozwija się turystyka - szczególnie dynamicznie konna i rowerowa. Niespotykane w powojennej historii Europuy wtórne dziczenie przyrody dobiega chyba końca...

Dyrekcja Parku: ul. Długa 23, 89-606 Charzykowy
(0-531) 88-397

Park, istniejący od czterech lat, obejmuje obszar Borów Tucholskich - rejon o urozmaiconej rzeźbie terenu, ukształtowanej w wyniku działalności lodowca podczas glacjału bałtyckiego. Ciekawostką parku jest jego sieć hydrologiczna, można tu spotkać wszystkie typy jezior, m. in. rynnowe, wytopiskowe, oczka i kotły. Wspomnieć też należy od zlewni Strugi Siedmiu Jezior - ciągu jezior o łącznej powierzchni prawie 40 km².

Dyrekcja Parku: ul. Leśników 2a, 73-220 Drawno
(0-67) 262-52-45

Utworzony w 1990 roku park obejmuje 11 tysięcy hektarów Puszczy Drwaskiej w dorzeczach Drawy i Płocicznej oraz Równicy Drawskiej. Ochroną objęto zachowane w stanie naturalnym fragmenty borów sosnowych Puszczy oraz lasy bukowe i dębowe na zachodzie parku. Ciakowstką parku są zachowane dęby (ponad 450-letnie) oraz buki, zasadzone w końcu XVII wieku.

Dyrekcja Parku : Rzeki 12, 34-607 Szczawa
Tel. Szczawa 13-01 (centr. ręczna)

Park Narodowy w Gorcach został utworzony w 1981 roku, obejmuje nieco ponad 7 tysięcy hektarów, z czego prawie 2800 ha objęto ochroną ścisłą. Park obejmuje centralną część Gorców : masyw Turbacza, Gorca, Kudłonia oraz dolinę Kamienicy.

GPN jest typowym parkiem górskim, z piętrowym układem roślinności. Fragmenty drzewostanów zachowały charakter pierwotnej puszczy. Lasy dolnoreglowe tworzy buczyna karpacka oraz jodła, jawor, klon i olsza. W reglu górnym spotyka się natomiast świerk wraz z domieszką drzew liściastych. Z ssaków występują w Gorcach wszystkie gatunki karpackie : jelenie, żbiki, rysie, okresowo również niedźwiedzie. W dolinach spotkać można salamandrę plamistą, bociana czarnego, myszołowy, kruki oraz liczne gatunki orłowate.

Baza turystyczna Parku Gorczańskiego jest skromna : przez cały rok nocować można w czterech schroniskach : bacówce na Maciejowej, chatce w Ochotnicy-Jamnem "Hawiarska Koliba", schroniskach : na Starych Wierchach oraz na Turbaczu, które niestety coraz bardziej przypomina górski hotel. Nieco lepiej jest latem, kiedy oprócz w/w schronisk dodatkowo funkcjonują bazy studenckie : na Lubaniu oraz na południowych stokach Gorca. Na turystów pieszych czeka 20 szlaków o łącznej długości ponad 270 km, od kilku lat gorczańskie gminy rozbudowywają też sieć górskich dróg rowerowych. Zimą na narciarzy czeka wiele wyciągów i szlaków narciarskich, a na Turbaczu dodatkowo - wypożyczalnia skuterów. Miłośnicy turystyki powinni też odwiedzić terenowy ośrodek kultury turystyki górskiej w schronisku na Turbaczu.

Dyrekcja Parku : ul. Słoneczna 31, 57-350 Kudowa Zdrój
(0-74) 866-20-97
Strona domowa PNGS

Jest to jeden z najmłodszych i najmniejszych parków w Polsce. Istniejący od 1993 roku park obejmuje 6 i pół tysiąca hektarów w pd-wsch. części Gór Stołowych. Są one jedynymi w Polsce przedstawicielami gór płytowych, zbudowanych z kredowych piaskowców, w obrębie których (w wyniku działania erozji) powstał system korytarzy tworzący labirynty skalne. Do najbardziej znanych należą : Błędne Skały oraz Szczelińce : Wielki i Mały. Oprócz tego odwiedzić można : Skalniak, Szczytniak, Narożnik oraz Skalne Grzyby.

Ozdobą Gór Stołowych są uzdrowiska, położone po ich południowej stronie : Polanica Zdrój, Kudowa Zdrój oraz Duszniki Zdrój. Jednak prawdziwą perła Gór są Wambierzyce, z XVII-wieczną bazyliką i kalwarią. Ciakowstką parku są położone ponad Lisią Przełęczą ruiny Fortu Karola, który niegdyś strzegł prusko - austriackiego pogranicza.

Bazą turystyczną Gor Stołowych są wspomniane wyżej uzdrowiska oraz (położone już w samych górach) Karłów i Pasterka. Od kilku lat - podczas pobytu w polskich Górach Stołowych - możliwe jest zwiedzanie czeskiej ich części, dzięki kilku pieszym przejściom granicznym, m.in w Radkowie i Pasterce.

Dyrekcja Parku : ul. Matejki 17, 05-080 Izabelin.
(0-22) 83-42-514

Istniejący od ponad 40 lat reprezentuje typową przyrodę regionu Nizin Środkowopolskich. Obejmuje fragment pradoliny Wisły w Kotlinie Warszawskiej na Nizinie Mazowieckiej. Niestety, większość pierwotnych lasów Kampinosu została zniekształcona przez działalność człowieka. Zmalał m.in. powierzchnia zajmowana przez gatunki liściaste, głównie na rzecz sosny. Mimo to park posiada różnorodne zbiorowiska roślinne - dąbrowy, torfowiska, turzycowiska i grądy.

Dyrekcja Parku : ul. Chałybińskiego 23, 58-570 Jelenia Góra
(0-75) 75-53-348
Strona domowa KPN

Istniejący od ponad 40 lat park należy do najmniejszych oraz - niestety - do najbardziej zanieczyszczonych w Polsce. Obejmuje szczytowe partie Karkonoszy, najwyższego pasma sudeckiego, od Mumlawskiego Wierchu na zachodzie po przełęcz Okraj na wschodzie. Oprócz tego w skład parku wchodzą dwie enklawy : Wodospad Szklarki oraz wzgórze Chojnik wraz ze znajdującymi się nań ruinami zamku.

Typowymi formami rzeźby dla Karkonoszów są : skałki ostańcowe (m.in. Słonecznik, Paciorki, Trzy Świnki), gołoborza (np. na Wielkim Szyszaku) oraz torfowiska wysokogórskie - najciekawsze na Równi pod Śnieżką. Znaczne spadki terenu sprzyjają tworzeniu się wodospadów. Do największych należą : ciąg kaskad Łomniczki (łącznie ok. 300 metrów), wodospad Szklarki (13 m) oraz Kamieńczyka(27 m), który od powodzi z 1997 r.(która uszkodziła Wodosapd wilczki w Międzygórzu) jest najwyższym wodospadem sudeckim.

Lasy Karkonoszy uległy w latach 70. i 80. znacznemu osłabieniu przez szkodliwe związki z elektrociepłowni Polski, Czech i NRD, przez co zostały zaatakowane przez kornika drukarza, który powoduje obumieranie drzew. Martwe świerki nie zostały usunięte ze szczytowych partii Parku z powodów wodochornnych, od 10 lat trwa udana odbudowa karkonoskich lasów.

Turysta w Karkonoszach znajdzie liczne schroniska, z których większość pamięta początki XX wieku. Tu też znajduje się najstarsze schronisko na dzisiejszych ziemiach polskich - przepięknie położona Samotnia. Do dyspozycji narciarzy są liczne wyciągi krzesełkowe i narciarskie oraz najlepszy w tej części Sudetów kompleks nartostrad pod Szrenicą. Po wielu trasach (w tym także grzbietowych) można poruszać się rowerem górskim. Czynne są też cztery piesze przejścia graniczne, otwarcie kolejnych dwóch jest planowane na wiosnę 2001 roku.

Dyrekcja Parku : 38-230 Nowy Żmigród
Tel. N. Żmigród 6 (centr. ręczna)

Park został utworzony w 1995 roku na powierzchni prawie 20 tysięcy hektarów w środkowej części Beskidu Niskiego. Parkowe tereny są położone na wysokości od 380 do 800 m. npm i obejmuje grzbiet Magury Wątkowskiej oraz pojedyncze pagóry : Kamień, Marewka oraz Dębi Wierch. Południową granicę parku wyznacza granica słowacka, za którą znajduje się Chranena Krainna Oblast' "Cingov". Szata roślinna w Parku znajduje się w zasięgu dwóch pięter. Na pogórzu zachowały się naturalne zespoły leśne : grądy, olszynka karpacka, łęgi, bory jodłowe i jodłowo - świerkowe. Natomiast regiel górny (powyżej 530 m) to kraina buczyny karpackiej z domieszkami jodły i świerku. Magurska fauna jest reprezentowana przez m.in. wilki, rysie, jenoty, niedźwiedzie, dziki, orły, puchacze, salamandry plamiste, zaskrońce oraz liczne ryby i owady, a szczególnie motyle.

Najstarszym śladem życia w tej części Beskidu Niskiego są pozostałości grodziska w Brzezowej. Niewątpliwą ozdobą Pomagurza są liczne cerkiewki grekokatolickie (niektóre z nich są obecnie używane przez wiernych wyznania prawosławnego), w większości drewniane - w Bartnem, Świątkowej, Krempnej, Kotani, Wołowcu, Olchowcu, a także długie, drewniane łemkowskie chaty - chyże. W Olchowcu można też obejrzeć małe muzeum kultury łemkowskiej.

Baza turystyczna Pomagurza jest skromna - jest tu kilka baz namiotowych i schronisk studenckich (m.in. w Radocynie) oraz jedyny większy ośrodek turystyczny - Krempna, gdzie znaleźć można domy wczasowe i kemping. Jednak na większości obszaru Beskidu Niskiego biwakowanie na dziko, choć w niektórych miejscach nielegalne, jest tradycyjnie dozwolone.

Dyrekcja Parku : dworek w Kurowie
Tel. Kurów 175 (centr. ręczna)

Głownym celem utworzenia w 1996 roku Parku Narwiańskiego była ochrona ekosystemów podmokłych i wodnych. Park (o powierzchni ponad 7 tysięcy hektarów) obejmuje obszar bagiennej Doliny Górnej Narwi, którą wypełniają torfy o miąższości do 1 metra, zalegające na płytkich mułach lub iłach. Walorami przyrodniczymi parku są przede wszystkim : unikatowy system Narwi z bogatymi zespołami roślinnymi oraz fauna bagienna, reprezentowana szczególnie licznie przez skorupiaki i ponad 20 gatunków ważek.

Dyrekcja Parku : willa "Jadwiga", Skała 39, 32-047 Ojców
(0-12) 411-58-05

Istniejący od prawie 45 lat Ojcowki Park Narodowy jest najmniejszym parkiem w Polsce - oejmuje tylko nieco ponad 15 km². Reprezentuje przyrodę Jury Krakowsko - Częstochowskiej, z malowniczymi dolinami Prądnika i Sąspówki. teren parku jest obszarem wybitnie krasowym, wyróżniającym się małą ilością stałych potoków i przewagą dolin suchych. Ozdobą parku jest ponad 300 jaskiń, z których najbardziej znzną jest Jaskinia Łokietka, o długości ponad 270 metrów. Oprócz tego dla turystów udostęponione są jaskinie w Dolinkach Krakowskich : Kobylańska Duża i Mała.

Z fauny najliczniej reprezentowane są nietoperze (17 gatunków, na łączne 21 występujących w Polsce), opócz tego spotyka się gronostaje, łasice, dziki i sarny. Aż 60 gatunków roślin w rejonie Ojcowa objętych jest całkowitą ochroną, m. in. brzoza ojcowska, ostrożeń pannoński i tojad mołdawski. Wiele roślin w tym rejonie to sub-endemity, rośliny typowe dla innych obszarów klimatycznych, dla których Ojców jest ich jedynym stanowiskiem w Polsce.

Na turystów pieszych czeka w Parku ponad 40 km szlaków, oprócz tego po terenie Parku można poruszać się rowerami lub dorożkami. Do sypozycji gości jest ponad 1000 miejsc noclegowych w kwaterach prywatnych, domu wycieczkowym i na ojcowskim kempingu. Przez park przebiegają też szlaki Orlich Gniazd i Dolinek Jurajskich. Park posiada też ciekawe Muzeum Przyrodnicze oraz ośrodek dydaktyczny w Ojcowie.

Dyrekcja Parku : ul. Jagiellońska 107, 34-450 Krościenko
(0-18) 26-20-006

Początki ochrony pasma pienińskiego sięgają roku 1932, kiedy po polskiej stronie gór utworzono jednostkę Lasów Państwowych "Narodowy Park Pieniny". Jeszcze przed wojną powstała też strefa ochronna w słowackiej części Pienin. Był to pierwszy na świecie międzynarodowy rejon chroniący przyrodę.

Obecna powierzchnia parku wynosi niespełna 2 i pół tysiąca hektarów i obejmuje środkową część Pienińskiego Parku Skałkowego : Pieniny Czorsztyńskie, Masyw Trzech Koron, i Pieninki. Granicą parku, a jednocześnie granicą państwową jest Dunajec, przepływający ponad 300 metrów poniżej i tworzący malowniczy przełom. Można go zwiedzać na dwojaki sposób : pieszo, słowackim szlakiem biegnącym samym brzegiem rzeki lub z pokładu tratwy. Spływem wzdłuż Dunajca zajmują się zarówno polscy, jak i słowaccy flisacy.

Niemal cały park znajduje się w strefie dolnoreglowych lasów jodłowo - bukowych. Na północnych zboczach spotyka się buczynę karpacką z domieszką jodły, a na południowych - ciepłolubne odmiany buka oraz jedliny. Na uwagę zasługują też reliktowe laski sosnowe, będące najbardziej ciepłolubnymi ekosystemami w Polsce. Przedstawicielką takiego ekesystemu jest powyginana sosenka rosnąca na szczycie Sokolicy, będąca nieoficjalnym symbolem Pienin.

Wśród zwierząt liczebnie dominują owady - jest ich tu ponad 2500 gatunków, w tym ponad 1600 odmian motyli (to właśnie motyl jest oficjalnym znakiem Parku). Oprócz tego spotyka się wilki, jelenie, kuny, gronostaje, rysie oraz kilkanaście gatunków nietoperzy.

Bazą turystyczną dla Parku są Szczawnica i Krościenko z wieloma pensjonatami, domami wczasowymi i sanatoriami. Turyści gorscy mogą znaleźć dach nad głową w schroniskach : "Orlica" w Szczwanicy oraz "Trzy Korony" w Sromowcach Niżnich, niedaleko miejsca początku spływu Dunajcem.

Słowacką stronę gór można zwiedzać poprzez liczne przejścia piesze : 4 w masywie Małych Pienin (leżących już poza parkiem), na Drodze Pienińskiej przy końcu przełomu Dunajca oraz w Sromowcach, gdzie przez granicę turystów przewozi słowacki prom. Turyści zmotoryzowani muszą przekraczać granicę przez przejście w Niedzicy, kilkaset metrów od słynnego zamku.

Dyrekcja Parku : ul. Chełmska 7, 22-234 Urszulin,
tel. Urszulin 7 (centr. ręczna)

Powołany w 1990 roku park obejmuje niespełna 10 tysięcy hektarów na terenie województwa lubelskiego. Zajmuje płaskie tereny w zachodniej części Równiny Łęczycko - Włodawskiej. Jest to typowy krajobraz równinny o niewielkich różnicach wzniesień, urozmaicony niewielkimi, płytkimi jeziorami (m. in. Sumin, Moszne) oraz torfowiskami i bagnami.

Dyrekcja Prku : ul. Plażowa 2, 22-470 Zwierzyniec
(0-84) 68-72-286

Park istnieje od ponad ćwierćwiecza i obejmuje niespełna 8 tysięcy hektarów. Park powstał z połączenia 11 rezerwatów, chroniących niewysokie, zalesione pasma wzgórz, zbudowanych ze skał wapiennych i kredowych. Występuje tu różnorodna rzeźba terenu : wąwozy, malownicza dolina rzeki Wieprz oraz liczne sztuczne stawy z XIX wieku. W lasach parku poza obszarami rezerwatów ścisłych ochroną objęto 400 drzew, będących pomnikami przyrody.

Dyrekcja Prku : ul. Bohaterów warszawy 1, 76-214 Smołdzino
(0-59) 81-16-204

Pierwsze starania o objęcie tego terenu ochroną podjęto zaraz po przyłaczeniu tych ziem do Polski, czyli w roku 1945. Jednak park narodowy został powołany dopiero 22 lata później. Obejmuje ponad 18 i pół tysiąca hektarów powierzchni, na których znajdują się najrozleglejsze w Europie pola ruchomych wydm na Mierzei Gardeńsko - Łebskiej. Ozdobą parku są - niestety zarastające - jeziora przymorskie : Łebsko i Gardno, powstałe w wyniku oddzielenia części zatoki morskiej mierzeją.

W 1977 Park Słowińskie został uznany przez UNESCO za rezerwat biosfery.

Dyrekcja Parku : ul. Suchedniowska 4, 26-010 Bodzentyn
(0-41) 311-51-06

Jeden z najstarszych polskich parkow, istniejący od półwiecza. Obejmuje ponad 7500 hektarów w centralnej części Gór Świętokrzyskich. Pokrywa m.in pasmo Łysogór, z najwyższym szczytem Gor Świętokrzyskich - Łysicą (612 m), część Pasma Klonowskiego, Doliny Wilkowskiej i Dębniańskiej oraz dwie enklawy : Górę Chełmową i Las Serwis.

Na grzebietach gór występują charakterystyczne rumowiska skalne - gołoborza, powstałe w wyniku spękania odsłoniętych zboczy piaskowcowych. Ich wielkim walorem jest obecność skamieniałych fragmentów kambryjskich roślin i zwierząt. Większość terenu parku zajmują bory sosnowe oraz sosnowo - dębowe z domieszką jodły, buku, modrzewia i świerku. Prawie 700 drzew rosnących na obszarze parku jest objętych ochroną jako pomniki przyrody. Na szczególną uwagę zasługuje "Buk Jagiełły" o obwodzie ponad 5 metrów oraz jodła w rezerwacie "Święty Krzyż", o obwodzie 410 cm.

Równie ciekawy jest świętokrzyski świat zwierząt. Występuje tu aż 7 gatunków nietoperzy, wiewiórka ciemnobrązowa (jedno z trzech stanowisk w Polsce), łasice, gronostaje, łosie, jelenie, a od kilku lat także bobry.

Na obszarze parku jest 5 szlaków turystycznych, z których najdłuższy prowadzi ze Świętej Katarzyny przez Święty Krzyż do Trzcianki. Bazę noclegową stanowić może Dom Turysty w Św. Katarzynie, schroniska młodzieżowe i liczne kwatery prywatne. W okolicy warto odwiedzić przede wszystkim klasztor na Świętym Krzyżu (pod Łysą Górą), dymarki w Hucie Szklanej, ruiny zanku biskupiego w Bodzentynie oraz jedyny w tej części Polski kościół romański we wsi Tarczek.

Dyrekcja Parku : ul. Chałubińskiego 42a, 34-500 Zakopane
(0-18) 20-63-203

Wyjątkowe wartości przyrodnicze i krajobrazowe Tatr dostrzeżono już pod koniec XIX wieku. w latach 70-tych wszedł w życie zakaz "wytępiania zwierząt alpejskich właściwych Tatrom, świstaka i dzikich kóz". W 1912 roku powstało w łonie Towarzystwa Tatrzańskiego Sekcja Ochrony Tatr , która w latach 20. przedstawiła projekt powołania Polsko - Czechosłowackiego parku narodowego w Tatrach. Jednak na ochronę Tatr trzeba było poczekać jeszcze kilkanaście lat. Słowacki Tatransky Narodny Park został powołany w 1949 roklu, polski 6 lat później.

Oba parki obejmują jedyny w tej części Europy obszar o typowym krajobrazie alpejskim, jednak o wiele bardziej urozmaiconym niż w samych Alpach. Spotyka się tu zarówno rejony (podobnie jak Alpy) granitowe, jak również wapienne i dolomitowe, w których spotyka się rozmaite formy krasowe - jaskinie, skałki, lejki, wywierzyska itp.

W Tatrach jest kilkadziesiąt jezior górskich (zwanych stawami), z cezgo około 30 w polskiej ich części. Do największych należą : Morskie Oko i Wielki Staw Polski w naszych Tatrach oraz Popradske Pleso i Velicke Pleso - w Słowackich.

Występuje tu typowa roślinność górska, z wieloma piętrami : reglem dolnym (lasy bukowo - jodłowe), i górnym (świerk, sosna, modrzew), pasem kosodrzewiny, łąk alpejskich (hal), które w końcu ustępują miejsca porostom i skałom. Flora Tatr jest szacowana na 1200 gatunków, z licznymi endemitami : skalnicą i ostróżką tatrzańską oraz gatunkami niezwykle rzadkimi : sasanką słowacką czy tragankiem zwisłokwiatym. Świat zwierząt reprezentują - oprócz wspomnianych wyżej światsaków i kozic - także niedźwiedzie, jelenie, wilki, orły, liczne gatunki sów, znane taternikom pomurniki, jak również : żmije zygzakowate, pstrągi oraz relikt polodowcowy, mały skorupiak skrzelopływka bagienna.

W parku wytyczono ponad 250 km szlaków turystycznych o różnych stopniach trudności. Na kilku trasach można poruszać się też rowerami górskimi oraz konnymi bryczkami. W TPN-ie turystycznie udostępnionych jest 6 jaskiń, działa też 8 schronisk gorskich. Większość turystów nocuje jednak w podtatrzańskich miejscowościach. Dla narciarzy przygotowano kolejkę na Kasprowy Wierch, wyciągi krzesełkowe w kotłach : Gąsienicowym i Goryczkowym, liczne orczyki w paśmie Podtatrza oraz kompleks skoczni narciarskich i tras biegowych w rejonie Wielkiej Krokwi.

Od 1992 roku Tatrzański Park Narodowy i Tatransky Narodny Prk tworzą Rezerwat Biosfery UNESCO.

Dyrekcja Parku Jeziory, 62-050 Mosina
(0-61) 813-62-99

Park, położony na Nizinie Wielkopolskiej, 15 km na południe od Poznania, obejmuje ponad 7500 tysiąca hektarów. Zajmuje pagorkowate tereny na Pojezierzu Poznańskim, na lewym brzegu Warty. Charakteryzuje się typowym krajobrazem polodowcowym, ukształowanym kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Wsytępują tu m.in. wzgórza morenowe (najwyższe z nich - Osowa Góra, osiąga 132 m. npm.), wydmy, rynny, liczne głazy narzutowe oraz 12 jezior polodowcowych. Większą część parku porastają lasy - dominują niestety lasy przekształcone przez działalność człowieka, z udziałem sosny, świerku, z niewielkimi domieszkami dębu, buku i jodły.

Dyrekcja Parku : Krzywe 82, 16-400 Suwałki
(0-87) 866-63-22
Strona domowa WPN

Jest to jeden z młodszych parków - istnieje dopiero od 1989 roku. Obejmuje ponad 11 tysięcy hektarów na falistych i pagórkowatych terenach w środkowej części Pojezierza Wschodniosuwalskiego. Charakteryzuje się typwym krajobrazem polodowcowym, ukształtowanym przez lodowiec podczas glacjału bałtyckiego. W jego granicach znajdują się 42 jeziora oraz liczne rzeki (m. in. Czarna Hańcza), które obejmują 1/4 powierzchni parku.

Dyrekcja Parku : ul. Niepodległości 3, 72-510 Międzyzdroje
(0-91) 32-80-737

Park na wyspie Wolin istnieje od 1960 roku i zajmuje powierzchnię ponad 11 tysięcy hektarów. Obejmuje obszar falistej i pagórkowatej wysoczyzny moreenowej w środkowej części wyspy, najwyższym wzniesieniem jest Grzywacz (125 m. npm) opadający stromym, wysokim (ponad 90 m) klifem do morza. Na uwagę zasługują też liczne głazy narzutowe, typowe dla krajobrazu polodowcowego, najciekawszym z nich nadano nazwy, m.in "Mieszko", "Lech" i "Rus".

- AKG "Halny" - vademecum - strony o górach - i o organizacjach -